SGK Hóa Học 8 - Bài 12: Sự biến đổi chất
43 Tên này dùng trong các hợp chất với kim loại Chương Phản ứng hoá học Sự biến đổi của chất như thế nào thì được gọi là hiện tượng vật lí, là hiện tượng hoá học ? Phản ứng hoá học là gì, khi nào xảy ra, dựa vào đâu để nhận biết ? Trong một phản ứng hoá học tổng khối lượng các chất có được bảo toàn không ? Phương trình hoá học dùng biểu diễn phản ứng hoá học, cho biết những gì về phản ứng ? Để lập phương trình hoá học cần cân bằng số nguyên tử như thế nào ? Iiai12 sự BIẾN Đổi CHẤT Trong chương trước các em đã học về chất. Chương này sẽ học về phản ứng. Trước hết cần xem với chất có thể xảy ra những biến đổi gì, thuộc loại hiện tượng nào ? I - HIỆN TƯỢNG VẬT LÍ Quan sát - Nước đá để chảy thành nước lỏng, đun sôi nước chuyển thành hơi nước và ngược lại. Rán Chảy lỏng íỏngf Hình 'i Nước biến đổi từ thể rắn sang thể lỏng, từ thể lỏng sang thể hơi và ngược lại - Hoà tan muối ăn dạng hạt vào nước, được dung dịch trong suốt. Không nhìn thấy hạt muối nhưng nếm thấy vị mặn. Cô cạn dung dịch, những hạt muối ăn xuất hiện trở lại (xem lại hình 1.5, trang 10). Nhận xét Trong các quá trình trên, nước cũng như muối ăn vẫn giữ nguyên là chất ban đầu. Sự biến đổi như thế của chất thuộc loại hiện tượng vật lí. - HIỆN TƯỢNG HOÁ HỌC Thí nghiệm 1 Trộn đều một lượng bột lưu huỳnh và một lượng vừa đủ bột sắt, được hỗn hợp hai chất. Chia hỗn hợp thành hai phần : Đưa nam chàm lại gần một phần, sắt bị nam châm hút (hình 2.2), ta biết được sắt vẫn giữ nguyên trong hỗn hợp, lưu huỳnh cũng vậy. Đổ phần hỗn hợp kia vào một ống nghiệm. Đun nóng mạnh đáy ống (hình 2.3) một lát rồi ngừng đun. Hỗn hợp tự nóng sáng lên và chuyển dần thành chất-rắn màu xám. Chất rắn này không còn tính chất của lưu huỳnh và của sắt (không bị nam châm hút như sắt). Đó là hợp chất sắt(II) sunfua. Vậy khi được đun nóng, lưu huỳnh tác dụng với sắt, biến đổi thành chất mới. Thí nghiêm 2 Lấy đường vào hai ống nghiệm (1) và (2) (hình 2.4). Đun nóng đáy ống nghiệm (2). Đường trắng chuyển dần thành chất màu đen là than, đồng thời có những giọt nước ngưng trên thành ống nghiệm. Vậy khi bị đun nóng đường phân huỷ, biến đổi thành hai chất là than và nước. Nhận xét Hình 2.2 Tách được sắt từ hỗn hợp Hình 2.3 Đun nóng hỗn hợp Trong các quá trình trên, lưu huỳnh, sắt và đường đã biến đổi thành chất khác. Sự biến đổi như thế của chất thuộc loại hiện tượng hoá học. Hiện tượng chất biên đổi mà vẫn giữ nguyên là chất ban đầu, được gọi là hiện tượng vật lí. Hiện tượng chất biến đổi có tạo ra chất khác, được gọi là hiện tượng hoá học. BÀI TẬP Dấu hiệu nào là chính để phân biệt hiện tượng hoá học với hiện tượng vật lí ? Trong số những quá trình kể dưới đây, cho biết đâu là hiện tượng hoá học, đâu là hiện tượng vật lí. Giải thích. LƯU huỳnh cháy trong không khí tạo ra chất khí mùi hắc (khí lưu huỳnh đioxit). Thuỷ tinh nóng chảy được thổi thành bình cầu. • Trong lò nung đá vôi, canxi cacbonat chuyển dần thành vôi sống (canxi oxit) và khí cacbon đioxit thoát ra ngoài. Cồn để trong lọ không kín bị bay hơi. ♦ Khi đốt nến (làm bằng parafin), nến chảy lỏng thấm vào bấc. Sau đó, nến lỏng chuyển thành hơi. Hơi nến cháy trong không khí tạo ra khí cacbon đioxit và hơi nước. Hãy phân tích và chỉ ra ở giai đoạn nào diễn ra hiện tượng vật lí, giai đoạn nào diễn ra hiện tượng hoá học. Cho biết : Trong không khí có khí oxi và nến cháy là do có chất này tham gia.