Giải Lịch Sử lớp 7 Bài 3: Cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống phong kiến thời hậu kì trung đại ở châu Âu
cuộc ĐẨU TRANH CỦA CIAI CẤP Tư SẢN CHỐNG PHONG KIÊN THỜI HẬU KÌ TRUNG ĐẠI ở CHÂU ÂU HƯỚNG DẪN HỌC Mục tiêu bài học Học sinh hiểu và trình bày được : Nguyên nhân xuất hiện và nội dung tư tưởng của phong trào Văn hoá Phục hưng. Nguyên nhân dẫn tới phong trào Cải cách tôn giáo và những tác động trực tiếp của phong trào này đến xã hội phong kiến châu Âu lúc bấy giờ. Kiến thức cơ bản Mục 1. Phong trào Văn hoá Phục hưng (thếkỉXIV -XVII) Nguyên nhân : + Sự kìm hãm, vùi dập của chế độ phong kiến đối với các giá trị văn hoá. + Giai cấp tư sản lớn mạnh nhanh chóng, có thế lực về kinh tế nhưng không có địa vị về chính trị, xã hội nên họ đã đấu tranh để giành địa vị xã hội cho tương xứng. Nội dung phong trào : + Lên án nghiêm khắc Giáo hội Ki-tô, đả phá trật tự xã hội phong kiến. + Đề cao giá trị con người, đề cao khoa học tự nhiên, xây dựng thế giới quan duy vật. Thành tựu của phong trào : đạt nhiều thành tựu trên các lĩnh vực, với nhiều nhà khoa học lỗi lạc : Thiên văn học (Cô-péc-ních, B -ru-nô, Ga-li-lê) ; Toán học (Đề-các-tơ); Văn học (Sếch-xpia); hội hoạ (Lê-ô-na dơ Vanh-xi, Mi-ken-lăng-giơ, Ra-pha-en). Ý nghĩa : + Phát động quần chúng đấu tranh chống lại xã hội phong kiến. + Mở đường cho sự phát triển của văn hoá châu Âu và nhân loại. Mục 2. Phong trào cải cách tôn giáo Nguyên nhân : Giáo hội tăng cường bóc lột nhân dân. Sự thống trị về tư tưởng, giáo lí của chế độ phong kiến là lực cản đối với giai cấp tư sản đang lên, yêu cầu đặt ra phải tiến hành cải cách tôn giáo. Diễn biến : + Cải cách của M. Lu-thơ (Đức): phủ nhân vai trò thống trị của Giáo hội; lên án những hành vi tham lam và đồi bại của Giáo hoàng, đòi bãi bỏ những thủ tục, nghi lễ phiền toái. + Cải cách của Can-vanh (Thuỵ Sĩ): chịu ảnh hưởng những cải cách của Lu-thơ, hình thành một giáo phái mới gọi là đạo Tin lành. Hệ quả : Đạo Ki-tô bị chia thành hai giáo phái: Cựu giáo (Ki-tô giáo cũ) và Tân giáo, mâu thuẫn và xung đột với nhau ; thúc đẩy, châm ngòi cho các cuộc khởi nghĩa nông dân, tiêu biểu là cuộc chiến tranh nông dân Đức. Cách học Mục 1. Để hiểu được nguyên nhân dẫn tới phong trào Văn hoá Phục hưng, các em cần nhớ lại kiến thức đã học để thấy được, trong đêm trường trung cổ, rất nhiều giá trị văn hoá tư tưởng ở châu Âu bị chế độ phong kiến vùi dập. Trong khi đó, giai cấp tư sản có thế lực kinh tế nhưng không có địa vị xã hội, ‘nên họ đã đấu tranh, mở đầu là cuộc đấu tranh trên lĩnh vực văn hoá. Để hiểu được nội dung của phong trào Văn hoá Phục hưng, các em dựa vào nội dung SGK để trả lời. Để nhận thức những thành tựu cơ bản của phong trào Văn hoá Phục hưng, các em nên lập bảng thống kê (thành tựu và tên các nhà khoa học). Có thể quan sát thêm Hình 6, SGK và sưu tầm tranh ảnh, để hiểu rõ hơn tài năng của các nhà hội hoạ, tiêu biểu là Lê-ô-na dơ Vanh-xi. Về ý nghĩa của phong trào, các em dựa vào SGK để trả lời. Cần hiểu rõ hơn, về thực chất phong trào Văn hoá Phục hưng là cuộc đấu tranh công khai đầu tiên của giai cấp tư sản chống giai cấp phong kiến đã suy tàn, nó có vai trò tích cực trong việc phát động quần chúng đấu tranh chống lại chế độ cũ. Đồng thời, cần nắm vững khái niệm "Văn hoá Phục hưng". Mục 2. Để hiểu rõ nguyên nhân của phong trào Cải cách tôn giáo, các em cần dựa vào SGK để trả lời. Đồng thời, nhớ lại kiến thức cũ : trong suốt thời kì phong kiến thống trị ở châu Âu, tôn giáo được dùng làm công cụ để mê hoặc, thống trị nhân dân. Vì vậy, để khẳng định địa vị chính trị và tư tưởng, giai cấp tư sản đã tiến hành cải cách tôn giáo. Để nắm vững nội dung của phong trào Cải cách tôn giáo, các em nên lập bảng so sánh điểm giống và khác nhau giữa cải cách của Lu-thơ và Can-vanh. Cần kết hợp sử dụng nội dung đoạn chữ in nhỏ trong SGK (tr.9) và Hình 7 - M.Lu-thơ (1483 -1546) để tìm hiểu rõ hơn về con người và tư tưởng cải cách của ông. Để hiểu rõ tác động của phong trào Cải cách tôn giáo, các em dựa vào phần cuối mục 2, SGK để trả lời. Cần hiểu rõ Cải cách tôn giáo đã tấn công trực tiếp vào Giáo hội Thiên Chúa và chế độ phong kiến, châm ngòi cho các cuộc đấu tranh chống phong kiến của nông dân. Một sô' khái niệm, thuật ngữ Giáo hội: hệ thống tổ chức riêng của các tãng lữ và tín đồ Thiên Chúa, đứng đầu là Giáo hoàng ở Rô-ma. Phong trào Văn hoá Phục hưng : là sự phục hưng tinh thần của nền văn hoá cổ đại Hi Lạp và Rô-ma, sáng tạo nền vãn hoá mới của giai cấp tư sản. Phong trảo cải cách tôn giáo : phong trào chính trị, xã hội ở Tây Âu thế kỉ XVI nhằm cải tổ Giáo hội Ki-tô. về thực chất, đây là cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản mới ra đời và giai cấp nông dân chống chế độ phong kiến, chống Giáo hội Thiên Chúa - chỗ dựa của các thế lực phong kiến Tây Âu. Hậu kì trung đại : giai đoạn cuối, sau trung kì của xã hội phong kiến châu Âu, kéo dài từ thế kỉ XIV đến thế kỉ XVI. GỢI Ý TRẢ LỜI CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP TRONG SGK Câu X. Nguyên nhân xuất hiện phong trào Vãn hoá Phục hưng. Nội dung tư tưởng của phong trào Vãn hoá Phục hưng. Dựa vào nội dung mục 1 để trả lời. Cần nêu rõ do sự kìm hãm của chế độ phong kiến đối với các giá trị vãn hoá, sự lớn mạnh của giai cấp tư sản về kinh tế nhưng không có địa vị chính trị, xã hội là nguyên nhân cơ bản dẫn tới bùng nổ phong trào Vãn hoá Phục hưng. Nội dung phong trào lên án nghiêm khắc Giáo hội Ki-tô, đả phá trật tự xã hội phong kiến, đề cao giá trị con người, khoa học tự nhiên, xây dựng thế giới quan duy vật. Câu 2. Phong trào Cải cách tôn giáo đã có tác động trực tiếp đến xã hội châu Âu thời bấy giờ : Thúc đẩy, châm ngòi cho các cuộc khởi nghĩa nông dân, tiêu biểu là cuộc chiến tranh nông dân ở Đức. Tồn giáo lúc này bị phân hoá thành hai phái : đạo Tin Lành và Ki-tô giáo. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP Tự KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ Câu 1. Hãy khoanh tròn chữ cái trước ý trả lời đúng. Quê hưomg của phong trào Vãn hoá Phục hưng là A. Anh. B. Pháp. c. Đức. D. I-ta-li-a. Nội dung của phong trào Vãn hoá Phục hưng là lên án nghiêm khắc Giáo hội, đả phá trật tự xã hội phong kiến. đề cao giá trị chân chính của con người. c. đề cao khoa học tự nhiên, xây dựng thế giới quan duy vật. D. gồm tất cả các nội dung trên. Câu 2. Hãy nối tên các nhà khoa học với lĩnh vực nghiên cứu cho phù hợp. Lĩnh vực Nhà khoa học 1. Thiên văn học a. Sếch-xpia 2. Toán học b. Lê-ô-na dơ Vanh-xi 3. Vãn học c. Đề-các-tơ 4. Hội hoạ d. Cô-péc-níc Câu 3. Hoàn thành bảng dưới đây để thấy được sự khác nhau giữa phong trào Vãn hoá Phục hưng và phong trào Cải cách tôn giáo. Phong trào Văn hoá Phục hưng Cải cách tôn giáo Nguyên nhân xuất hiện Nội dung Tác động Câu 4. Thực chất của phong trào Vãn hoá Phục hưng là gì ? Câu 5. Phong trào Cải cách tôn giáo có ảnh hưởng như thế nào đối với cuộc đấu tranh chống chế độ phọng kiến ở châu Âu ?