Soạn Văn 9: Ôn tập về thơ và truyện
ÔN TẬP VỀ TRUYỆN I. CHUẨN BỊ Ở NHÀ Cău 2. Làm vào vở bài tập một bảng thống kê các tác phẩm thơ, truyện hiện đại vửa học từ bài 10 đến bài 15, theo các mục sau: tên tác phẩm (đoạn trích), thể loại, tác giả, tóm tắt nội dung (cốt truyện hoặc tình cảm, cảm xúc chính), nét nghệ thuật đặc sắc. Tác phẩm Thể loại Tác giả Nội dung Nghệ thuật Người con gái Nam Xương Truyện ngắn Nguyễn Dữ Ngợi ca phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ. Tố cáo xã hội phong kiến đã gây ra số phận bi thảm cho người phụ nữ. Bày tỏ niềm cảm thương sâu sắc của tác giả. Tình huống truyện éo le đầy kịch tính. Bút pháp miêu tả kết hợp vói tự sự và trữ tình. Hiện thực kết hợp với yếu tố kì ảo. Chuyện cũ trong phủ chúa Trinh Tuỳ bút Phạm Đình Hổ - Lên án đời sống xa hoa của bọn vua Lê chúa Trịnh và sự nhũng nhiễu của bọn quan lại. - Lối văn ghi chép sự việc cụ thể, chân thực, xúc động. Hoàng Lê nhất thống chí Tiểu thuyết chương hồi Ngô gia văn phái Vẻ đẹp hào hùng của người anh hùng dân tộc Nguyên Huệ. Sự thảm bại của quân tưổng nhà Thanh và số phận của vua tôi nhà Lê phản nước hại dân. - Lối văn trần thuật kết hợp với miêu tả chân thực sinh động. Chị em Thuý Kiều Truyện thơ Nguyễn Du - Ngợi ca vẻ đẹp và tài năng tuyệt vời của chị em Thuý Kiểu đồng thời dự cảm về kiếp người tài hoa bạc mệnh. -Thể hiện cảm hứng nhân đạo của nhà văn. Nghệ thuật miêu tả nhân vật. Bút pháp ước lệ, lấy vẻ đẹp của thiên nhiên để gợi tả vẻ đẹp của con người. Cảnh ngày xuân Truyện thơ Nguyễn Du Bức tranh thiên nhiên và lễ hội mùa xuân tươi đẹp. Tâm trạng của con người trước cảnh vật. -Khả năng sử dụng phối hợp từ ngữ đến mức điêu luyện. - Bút pháp miêu tả giàu chất tạo hình. Kiều ở lầu Ngưng Bích Truyện thơ Nguyễn Du Tấm lòng thuỷ chung và hiếu thảo của nàng Kiều. Cảnh ngộ cô đơn, tâm trạng hãi hùng trước tương lai mờ mịt. Bút pháp tả cảnh ngụ tình. Sử dụng nhiều từ láy, điệp từ làm tăng giá trị biểu cảm. Mã Giám Sinh mua Kiều Truyện thơ Nguyễn Du Bóc trần bản chất xấu xa đê tiện của Mã Giám Sinh Lên án những thế lực tàn bạo chà đạp lên sắc, tài và phẩm chất của người phụ nữ. Miêu tả ngoại hình và tính cách nhân vật. Ngôn ngữ đối thoại. Thuý Kiều báo ân báo oán Truyện thơ Nguyễn Du - Uớc mơ về công lí chính nghĩa, ở hiền phải gặp lành, kẻ ác phải bị trừng trị. -Tấm lòng nhân nghĩa, cao thượng của Thuý Kiều. - Tài năng xây dựng tính cách nhân vật qua ngôn ngữ đối thoại. Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga Truyện thơ Nguyễn Đình Chiểu Ngợi ca sự tài ba, dũng cảm trọng nghĩa khinh tài của Lục Vân Tiên và sự hiển hậu, nết na, ân tình của Kiều Nguyệt Nga. Khát vọng hành đạo giúp đời của tác giả. Ngôn ngữ giản dị, mộc mạc, đậm chất Nam Bộ. Kết cấu tình tiết theo diễn biến hành động nhân vật. Lục Vân Tiên gặp nạn Truyện thơ Nguyễn Đình Chiểu - Lên án những thủ đoạn tàn nhẫn, độc ác thấp hèn của Trịnh Hâm (cái ác) và ngợi ca sự cao thượng nhân hậu của Ngư ông (cái thiện). -Thái độ quý trọng và niềm tin của tác giả đối với nhân dân lao động. Ngôn ngữ giản dị dễ hiểu. Hình ảnh thơ giàu cảm xúc khoáng đạt. Đồng chí Thơ Chính Hữu Vẻ đẹp chân thực, giản dị của anh bộ đội thời kháng chiến chống Pháp. Vẻ đẹp và sự gắn bó yêu thuơng của tình đồng chí. Ngôn ngữ giản dị chân thực cô đọng, giàu sức biểu cảm Tiểu đội xe không kính Thơ Phạm Tiến Duật Ngợi ca tư thế hiên ngang tinh thần lạc quan, dũng cảm, bất chấp khó khăn nguy hiểm và ý chí chiến đấu vì miền Nam của những nguời chiến sĩ lái xe. Chất liệu hiện thực sinh động. Ngôn ngữ gân guốc giàu tính khẩu ngữ tự nhiên khoẻ khoắn. Đoàn thuyền đánh cá Thơ Huy Cận Ca ngợi tinh thần lao động mới của những con người mới. Niềm vui niềm tự hào của nhà thơ trước cuộc sống mới. - Hình ảnh đẹp tráng lệ, thể hiện sự hài hoà giữa thiên nhiên và con nguời lao động. Bếp lửa Thơ Bằng Việt Những kỉ niệm đẩy xúc động về tình bà cháu. Lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn của cháu đối với người bà giàu tình thuơng giàu đức hi sinh. Nghệ thuật diễn tả cảm xúc thông qua hồi tưởng kết hợp mưu tả tự sự, bình luận của tác giả. Tạo được hình ảnh bếp lửa điểm kết nối của bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ Thơ Nguyễn Khoa Điểm Cuộc sống gian nan vất vả của những bà mẹ Tà - ôi thời kháng chiến. Tình yêu thương con thắm thiết và ước mơ mong con khoẻ mạnh khôn lớn truởng thành. Ngôn ngữ chân thực sinh động. Giọng điệu ngọt ngào trìu mến. Ánh Trăng Thơ Nguyễn Duy Gợi nhắc về những năm tháng gian lao và sự gắn bó ân tính với thiên nhiên của nguời lính. Thái độ uống nước nhớ nguồn và thuỷ chung với quá khứ. Giọng điệu tâm tình hình ảnh giàu tình biểu cảm. ■ Tính biểu tượng và tính triết lí sâu sắc. Làng Truyện ngắn Kim Lân -Tâm trạng đau đớn tột cùng của ông Hai khi nghe tin làng theo giặc và niềm sung suớng hạnh phúc của ông khi nghe tin làng theo giặc được cải chính. Tình huống truyện có ý nghĩa sâu sắc Diễn biến tâm lí nhân vật sâu sắc sinh động. - Ngợi ca tình yêu làng gắn với tình yêu nuớc của nguời nông dân. - Ngôn ngữ nhân vật gần gũi với đời sống. Lặng lẽ Sa Pa Truyện ngắn Nguyễn Thành Long Qua nhân vật anh thanh niên, tác giả khẳng định vẻ đẹp của con nguời lao động và ý nghĩa những công việc thầm lặng. Tình huống truyện hợp lí. Miêu tả nhân vật từ nhiều điểm nhìn. Kết hợp giữa tự sự và trữ tình cách kể chuyện tự nhiên. Chiếc lược ngà Truyện ngắn Nguyễn Quang Sáng Tình cha con cảm động sâu nặng. Lên án chiến tranh đã gây ra nỗi khổ đau cho con người. Tình huống truyện bất ngờ, tự nhiên. Miêu tả tâm lí nhân vật phù hợp tinh tế. Nhân vật có cá tính sắc nét