Soạn bài Cách lập ý của bài văn miêu tả
CÁCH Lệp Ý CCJff 301 VĂN MIÊO Tẻ MỤC TIÊU BÀI HỌC Tìm hiểu cách lập ý đa dạng của văn biểu cảm để có thể mở rộng phạm vi, kĩ năng làm văn biểu cảm. Tiếp xúc với nhiều dạng văn biểu cảm, nhận ra cách viết của mỗi đoạn văn. TÌM HIẾU NỘI DUNG Tác giả đã nghĩ gì về cây tre trong xã hội công nghiệp hoá? Người viết đã đưa vào những sự thật nào để bày tỏ cảm xúc với cây tre? Tác giả đã biểu cảm trực tiếp bằng biện pháp nào? Tác giả đã có những suy nghĩ về cây tre trong xã hội công nghiệp hoá “ngày mai, trên đất nước này sắt thép có thể nhiều-hơn tre nứa”. Ớ đây, người viết đã đưa những công dụng của cây tre để bày tỏ cảm xúc của mình: “tre xanh vẫn là bóng mát, vẫn mang khúc nhạc tâm tình, tre sẽ càng tươi những cổng chào thắng lợi. Những chiếc đu tre vẫn dướn lèn bay bổng. Tiếng sáo diều tre cao vút mãi”. Để thể hiện tình cảm của mình với cây tre, tác giả đã biểu cảm trực tiếp bằng phương pháp tưởng tượng và liên tưởng. Tác giả đã say mê con gà đất như thế nào? Những đồ chơi bị hỏng đã gợi lên cảm xúc gì cho tác giả? Tác giả say mê con gà đất bằng cách: hồi tưởng lại quá khứ về các món đồ chơi của mình trong đó có con gà đất. Con gà được hồi tưởng lại bằng cách miêu tả lại hình dáng bên ngoài của nó là một chú trống đẹp mã, oai vệ với chiếc kèn lả tơi cài vào ức để tạo ra tiếng gáy. Tiếp đến tác giả nói đến niềm vui, sự thích thú của mình khi được chăm sóc, khi được hoá thân thành con gà trống để dõng dạc cất lên điệu nhạc sớm mai: “ò... ó... O...Ỉ” Những đồ chơi bị hỏng đã gợi lên sự nuối tiếc trong lòng tác giả nhưng đồng thời cũng là những kỉ niệm đánh dấu chặng đường tuổi thơ mà tác giả đã trải qua: “Đồ chơi trẻ con, đó là nỗi vui mừng khi có được trong tay, và còn là nỗi tiếc nuối khi bỗng dưng bị mất nó. Những con gà đất lần lượt vỡ dọc theo tuổi thơ mãi để lại trong tôi một nỗi gì sâu thẳm, giống như một linh hồn”. Đoạn văn đã gợi lại những kỉ niệm gì về cô giáo? Để thể hiện tình cảm thân .yêu đốì với cô giáo đoạn văn đã làm như thế nào? Đoạn văn đã gợi lại những kỉ niệm về cô giáo bằng cách đưa ra tình huống: câu hỏi của cô giáo: vậy em có yêu mến cô giáo củ của em nửa không'? Và lời tạm biệt: đừng quên cô nhé! Tiếp đến, tác giả hồi tưởng lại những kỉ niệm về những nãm tháng khi được nghe cô dạy học. + Ngồi trong lớp học của cô... + Học được nhiều điều bổ ích... + Nhìn thấy cô mệt nhọc và đau đớn... + Cô luôn yêu thương mọi người... + Cô thất vọng khi thấy cầm bút sai... + Cô luôn luôn lo lắng cho chúng em đến biến sắc mặt khi các vị thanh tra vào lớp ... + Cô có lòng tốt và dịu hiền như mẹ ... Cảm xúc đốì với u (người mẹ) được biểu hiện như thế nào? Cảm xúc đốì với người mẹ được tác giả biểu hiện bằng cách khắc hoạ hình ảnh con người (người mẹ), trên cơ sở đó bày tỏ tình cảm. Hình ảnh người mẹ: “cái bóng đen đủi hoà lẫn với bóng tối vẽ nền một khuôn mặt trăng trắng với đôi mắt nhỏ, lòng đen nhuộm một màu nâu đồng”. “Tóc đường ngôi của u tôi lốm đốm, rụng chỉ còn lưa thưa. Lúc u tôi cười, nếp nhăn ở đuôi con mắt nheo lại, xếp lên nhau... hai hàm răng của u tôi hểnh khuyết ba lỗ dã ba năm nay. u tôi đã già từ bao giờ...” Tình cảm của tác giả: bày tỏ tình yêu mến, xót xa đối với cuộc sống vất vả, lam lũ mà người mẹ phải trải qua, phải gánh chịu. Ghi nhớ: Đọc SGK. LUYỆN TẬP Lập ý biểu cảm theo các đề sau Đề bài: Cảm xúc về người thân (mẹ em) Hai đề văn ở lớp viết về mẹ. Bài của em được điểm 8, điểm 9. Điều làm em sung sướng hơn là khi cô giáo khen em “Hồng Vân thương mẹ lấm !” Lòng em cứ nôn nao, mong mau tan trường về khoe với mẹ. Mẹ lắng nghe ... rồi ôm em vào lòng mỉm cười, âu yếm nói: “Con của mẹ giỏi ghê!”, sau đó mẹ đọc hoài ... Em lặng yên trong lòng mẹ đầy hơi nóng và đẫm nước mồ hôi. Chiếc áo mẹ mặc đã phai màu, đôi dép đã mòn như đôi thúng của mẹ. Khuôn mặt mẹ dù mệt mỏi nhưng đôi mắt vẫn thanh thản, mẹ cười hiền hoà. Em yên lòng trong tình thương yêu của mẹ với bao điều ước mơ. Dương Thị Hồng Vân Dề bài: Cảm xúc về vườn nhà Có tiếng chim hót véo von ở đầu vườn, tiếng hót trong trẻo ngây thơ ây làm tôi bừng tỉnh giấc. Tôi chui ra khỏi màn. Tôi chợt nhận ra cái khoảnh vườn nhỏ nhà mình hôm nay mới đẹp làm sao! Lúc này màn sương đang tan dần. Khoảnh vườn đang tỉnh giấc. Rực rỡ nhất ngay giữa vườn một nụ hồng còn đẫm sương mai đang hé nở. Một cánh, hai cánh, rồi ba cánh... một màu đỏ thắm như nhung. Điểm tô thêm cho hoa là những giọt sương long lanh như hạt ngọc đẫm trên những chiếc lá xanh mướt. Xung quanh hoa hồng nhung, những cánh hoa cẩm tú nhỏ xinh như muôn dướn cao lên, cùng lúc cánh hoa càng xòe tươi, lung linh rập rờn trong nắng sớm. Hình như chúng cũng muôn đua sắc với bông hồng nhung kia. Bướm ở đâu mà nhiều thế! Bướm bay về tung tăng khắp vườn như những chiếc nơ bay. Vươn lên sừng sững từ góc vườn một thân bưởi lực lưỡng, cành lá xòe to tạo bóng mát cho những quả bưởi ngủ say, ngày mai mau lớn. Đứng sau cây bưởi, một cây khế cao to, trĩu đầy cành những chùm quả chín lấp ló sau màu xanh non của lá, từng chùm hoa khế tím hồng li ti đang nô giỡn với bầy ong bướm. Sương tan tạo thành muôn lạch nước nhỏ xíu nâng đỡ những chiếc lá khế vàng như con thuyền trên sóng vừa được cô gió thổi tung lên rồi nhẹ nhàng xoay tròn rơi xuống. Giản dị nhát là cây na ở đầu vườn, với chiếc áo khoác màu xanh bàng bạc. Quả na nhỏ thật! Bằng nắm tay đứa bé lên ba. Hoa na trắng xanh, khéo léo nấp sau đám lá như e thẹn, như ngượng ngùng để người ta chỉ thấy cái hương thơm ngọt ngào của nó. Khắp vườn, đâu đâu cũng thấy hương hoa thơm đến xao xuyến lòng. Cô gió đánh nhịp cho lá cây vui hát rì rào. Đây là bản nhạc đầu tiên của một ngày mới!... Trần Thu Hà (Hà Nội) Đề văn: Cảm nghĩ về con sông quê em Sông nằm uốn khúc giữa làng rồi chạy dài bất tận. Những bờ tre xãnh vun vút chạy dài theo bờ sông. Tốì tốì, khi ông trăng tròn vắt ngang ngọn tre soi bóng xuống dòng sông lap lánh thì mặt nước gợn sóng lung linh ánh vàng. Chiều chiều khi ánh hoàng hôn buông xuống, em lại ra sông hóng mát. Trong sự yên lặng của dòng sông em nghe rõ cả tiếng thì thào của hàng tre và lòng em trở nên thảnh thơi, trong sáng vô cùng... Dương Vũ Tuấn Anh (Thành phố Hồ Chí Minh) Đề văn: Cảm xúc về con vật nuôi (con chó) Nếu bạn đã từng say mê theo dõi những bộ phim nói về các chú chó thông minh, láu lỉnh bảo vệ chủ của đài truyền hình thì hẵn bạn sẽ ngạc nhiên và thích thú khi nghe tôi kể về chú chó của nhà tôi. Minô là tên gọi của chú. Chú là giông chó săn của Đức. Khi mới về nhà tôi, chú chỉ mới hai tháng tuổi, đến nay đã hai mùa giáng sinh. Chú ta trông có vẻ chững chạc, ra dáng thanh niên lắm. Minô đứng cao đến đầu gối tôi. Đầu chú to gần bằng trái bưởi. Đôi tai lớn hình tam giác thường cụp xuống mang tai. Mỗi khi nghe ngóng điều gì đôi tai ấy lại dựng đứng lên. Vì toàn thân khoác chiếc áo màu đen tuyền nhưng chú lại có một chùm lông trắng trên đỉnh đầu nên trông ngộ nghĩnh và đáng yê,u lắm. Đôi mắt to, tròn, màu nâu sẫm, con ngươi quét từ chỗ này sang chỗ khác trông đáng gờm làm sao. Chiếc mũi lúc nào cũng ươn ướt nhưng lại đánh hơi rất giỏi. Chú có thể phân biệt đâu là người lạ đâu là người quen một cách tài tình. Mõm chú to và dài, mỗi khi ngoác ra để lộ những chiếc răng nhọn hoắt, trắng ởn trông đến rợn người. Cái lưỡi màu hồng nhạt đôi khi thè lè ra ngoài khi đi ngoài nắng. Mỗi khi tôi đi học về chú thường chào đón bằng cách nhảy lên liếm tay. Lúc ấy tôi có cảm giác nơm nớp và sợ sệt. Những sợi ria mép dài, cứng còn làm cho tôi thấy nhồn nhột ở tay nhưng tôi vẫn thích thú. Mình của Minô dài nhưng càn đốì. Chú thường cuộn tròn mình lại, mắt lim dim như đang suy nghĩ một điều gì đấy. Những lúc mệt mỏi chú lại vươn dài người ra. Khi nằm nghỉ ngơi phơi nắng, chú dùng lưỡi vuốt ve bộ lông bóng mượt của mình. Bụng chú thon và săn chắc. Bôn cái chân cao, nhỏ lại rất thích chạy nhảy. Vì thấy nhốt mãi trong nhà tội nghiệp nên bố" thường thả dây xích cho chú chạy nhảy quanh sân. Mấy cái móng chân cong cong, nhọn và sắc lắm, mỗi lần đi lại quanh nhà chú thường khoe bộ vó của mình. Đặc biệt, giông chó này chẳng có đuôi, mới lạ chứ! Minô rất khôn ngoan, chú hiểu được ý chủ. Bô" bảo nằm thì nằm, ngồi thì ngồi. Mỗi lần khách đến chơi chú thường sủa lên ba tiếng. Khi nghi ngờ một điều gì chú vùng dậy chạy đi chạy lại, sủa ậm ĩ. Cứ vào buổi tôi, chú lại làm bổn phận của mình là canh gác giữ nhà. Có lần chú đã cùng bô" bắt được tên trộm ăn cắp xe máy. Cả nhà tôi rất quý Minô, nhờ có chú mà gia đình tôi không sợ mất trộm và có những giác ngủ ngon, Minô luôn trung thành và bảo vệ chủ. Đế’ thưởng công, ba tôi đã cho chú đi học một lớp huân luyện về nuôi dạy chó của trường nghiệp vụ thành phố’.